Future Forms — present continuous · be going to
İngilizcede gelecekten bahsetmenin tek bir yolu yoktur. Konuşmacı gelecek hakkında konuşurken aslında kendi bakış açısını da anlatır: Bu bir plan mı, kesinleşmiş bir ayarlama mı, yoksa bir tahmin mi? Bu ünitede iki yapıyı öğreniyoruz: be going to ve present continuous. İkisi de gelecek anlamı taşır ama kullanıldıkları durumlar farklıdır, çünkü İngilizce planın niteliğine göre yapı seçer.
be going to yapısı am/is/are + going to + fiilin yalın hali (V1) ile kurulur. Bu yapıyı konuşmadan önce kafamızda karar verdiğimiz planlar, niyetler ve hedefler için kullanırız: I am going to study medicine. Ayrıca gözleme dayalı tahminlerde de kullanılır: Look at those clouds! It is going to rain. Türkçede ikisi de gelecek zamanla çevrilir, bu yüzden öğrenciler çoğu zaman hangisini seçeceğini karıştırır.
Present continuous yapısı am/is/are + fiil-ing ile kurulur ve aslında şimdiki zamanı anlatır. Ancak cümlede tomorrow, on Friday, at six gibi bir gelecek zaman ifadesi varsa anlam geleceğe kayar. Bu kullanım genellikle zamanı ve yeri önceden ayarlanmış, çoğu zaman başka biriyle yapılan düzenlemeler için tercih edilir: I am meeting Ayşe at six. Yani burada önemli olan niyet değil, takvime yazılmış bir buluşmadır.
Ayrımın mantığı şudur: Karar kafanda ama henüz takvimde yoksa be going to; karar hem kafanda hem takvimde varsa present continuous kullanılır. Zaman ifadesi yoksa present continuous cümlesi şimdiki zaman anlamı taşır, bu yüzden gelecek anlamı vermek için bağlam ya da zaman ifadesi şarttır. Ayrıca know, like, want, believe gibi durum fiilleri (stative verbs) -ing almadığı için present continuous ile gelecek anlatılamaz; bu durumda be going to seçilir. Konuşma anında verilen anlık kararlar, ricalar ve sözler için ise will kullanılır; will ile going to asla birlikte kullanılmaz.
Kurallar
- be going to yapısı am/is/are + going to + fiilin yalın hali (V1) ile kurulur; 'going to' hiç değişmez, sadece be fiili özneye göre değişir.
- Konuşmadan önce karar verilmiş planlar, niyetler ve hedefler için be going to kullanılır: I am going to buy a new laptop.
- Gözle görülen bir kanıta dayanan tahminlerde be going to kullanılır: Look at the sky! It is going to snow.
- Present continuous (am/is/are + V-ing) gelecekte zamanı ve yeri ayarlanmış kişisel düzenlemeler için kullanılır: We are meeting Emre at the café at eight.
- Present continuous cümlesi gelecek anlamı ancak bir zaman ifadesi (tomorrow, tonight, on Friday, at five) veya bağlam sayesinde kazanır; zaman ifadesi yoksa cümle şimdiki zamanı anlatır.
- Olumsuz cümlede not be fiilinden sonra gelir: I am not going to come, She is not meeting us today.
- Soru cümlesinde be fiili öznenin önüne geçer: Are you going to study, Is she meeting her friends tomorrow?
- know, like, want, believe, understand gibi durum fiilleri (stative verbs) -ing almadığı için gelecek anlamında present continuous ile kullanılmaz; bunun yerine be going to tercih edilir.
Tablolar
| Kişi | Olumlu | Olumsuz | Soru |
|---|---|---|---|
| I | I am going to travel. | I am not going to travel. | Am I going to travel? |
| You | You are going to travel. | You are not (aren't) going to travel. | Are you going to travel? |
| He / She / It | She is going to travel. | She is not (isn't) going to travel. | Is she going to travel? |
| We / They | We are going to travel. | We are not (aren't) going to travel. | Are we going to travel? |
| Kişi | Olumlu | Olumsuz |
|---|---|---|
| I | I am meeting Ayşe at six. | I am not meeting Ayşe at six. |
| He | He is flying to London on Monday. | He is not flying to London on Monday. |
| We | We are having dinner with my parents tonight. | We are not having dinner with my parents tonight. |
| They | They are playing tennis at five tomorrow. | They aren't playing tennis at five tomorrow. |
| Durum | Yapı | Örnek |
|---|---|---|
| Konuşmadan önce verilmiş karar, niyet, plan | be going to | I am going to buy a new phone. |
| Kanıta dayalı tahmin | be going to | Look out! You are going to fall. |
| Zamanı ve yeri ayarlanmış buluşma, randevu | present continuous | I am seeing the dentist at four. |
| Saat ve yer belli olan sosyal düzenleme | present continuous | We are meeting Emre at the café at eight. |
Örnekler
- I am going to study medicine after high school.Liseden sonra tıp okumayı düşünüyorum.
- Look at those clouds! It is going to rain.Şu bulutlara bak! Yağmur yağacak.
- We are having dinner with my grandparents on Sunday.Pazar günü büyükannemlerle akşam yemeği yiyoruz.
- She isn't going to come to the party.Partiye gelmeyecek.
- Are you doing anything tomorrow evening?Yarın akşam bir şey yapıyor musun?
- They are getting married in June.Haziranda evleniyorlar.
Sık Yapılan Hatalar
| YanlışI am going to home. | DoğruI am going home. | home bir yer zarfıdır ve önüne to almaz; go home kalıplaşmış bir kullanımdır. |
| YanlışShe going to study English. | DoğruShe is going to study English. | be going to yapısında be fiili (is) asla atlanmaz; özneye göre am, is, are gelmelidir. |
| YanlışTomorrow I go to Ankara. | DoğruI am going to Ankara tomorrow. | Kişisel plan ve ayarlamalarda simple present değil, present continuous ya da be going to kullanılır. |
| YanlışI am knowing the answer. | DoğruI know the answer. | know bir durum fiilidir (stative verb), -ing almaz; bu fiillerle continuous yapı kurulamaz. |
| YanlışI will going to travel this summer. | DoğruI am going to travel this summer. | will ile be going to birlikte kullanılmaz; ikisinden yalnızca biri seçilir. |
İpuçları
- Zaman ifadelerini ezberle: tomorrow, tonight, next week, this weekend, on Friday, at five, in June. Bu ifadeleri görürsen cümlenin gelecekten bahsettiğini anlarsın.
- Boşlukta going to görüyorsan önce özneye bakıp am, is veya are seç; going to'dan sonraki fiil her zaman yalın haldedir (V1), -ing veya -s almaz.
- Cümlede now, right now, at the moment varsa şimdiki zaman; tomorrow, on Friday gibi ifadeler varsa gelecek ayarlaması düşünmelisin.
- Sınavda plan mı yoksa takvime yazılmış bir buluşma mı olduğunu sor: Karar kafanda ama saat yoksa be going to, saat ve yer belliyse present continuous daha güvenli cevaptır.