Present Perfect + for / since
Present perfect, have/has + past participle (V3) ile kurulur. Geçmişte başlayan bir eylemin şu anla bağlantısını gösterir. Türkçede genellikle '-dı/-di' değil, bazen '-mış/-miş' veya '-dır/-dir' ekleriyle çevrilir; ancak asıl anlam şimdiki zamanda bir sonuç, deneyim veya devam eden süredir.
for ve since, present perfect ile süre anlatmak için kullanılır. for'dan sonra bir zaman aralığı (two years, a month, a long time) gelir. since'dan sonra ise başlangıç noktası (2019, Monday, I was a child) gelir. Bu ayrım, eylemin ne kadar sürdüğünü mü yoksa ne zaman başladığını mı söylediğimizi belirler.
Present perfect + for/since, geçmişte başlayıp hâlâ devam eden durumlar için kullanılır. Örneğin 'I have lived here for five years' cümlesi, beş yıl önce başlayan yaşama eyleminin hâlâ devam ettiğini anlatır. Aynı şekilde tekrarlanan eylemler ve alışkanlıklar için de kullanılabilir: 'She has called me three times since morning.'
How long ...? sorusu genellikle present perfect ile sorulur ve for/since ile cevaplanır. 'How long have you known her?' sorusuna 'For ten years' veya 'Since 2014' gibi cevap verilir. Eğer eylem geçmişte bitmiş ve zamanı belirliyse (yesterday, last week, in 2010, ago), present perfect değil past simple kullanılır. Bu yüzden zaman ifadeleri cümlede anahtar rol oynar.
Present perfect, şimdiki zamanla bağlantılı olduğu için 'ne zaman?' sorusuna kesin bir geçmiş zaman cevabı vermeyiz. 'I have seen that film' denir ama 'I saw it yesterday' denir. For/since ile süre verirken de eylemin bittiğini değil, hâlâ geçerli olduğunu vurgularız. Bu yüzden Türkçede '-dır/-dir' ekiyle ifade edilen süreler İngilizcede present perfect ile karşılanır.
Kurallar
- Present perfect olumlu: özne + have/has + V3. I/you/we/they have; he/she/it has.
- Present perfect olumsuz: özne + have/has + not + V3. Soru: Have/Has + özne + V3?
- for + zaman aralığı (duration): for two years, for a long time, for ten minutes.
- since + başlangıç noktası: since 2018, since Monday, since I was a child.
- How long ...? sorusunda present perfect kullanılır; cevapta for veya since bulunur.
- Geçmişte başlayıp şu anda devam eden durumlar için present perfect + for/since kullanılır.
- Belirli geçmiş zaman ifadesi (yesterday, last week, in 2010, ago) varsa past simple kullanılır.
Tablolar
| Kişi | Olumlu | Olumsuz | Soru |
|---|---|---|---|
| I | have studied | haven't studied | Have I studied? |
| You / We / They | have studied | haven't studied | Have you / we / they studied? |
| He / She / It | has studied | hasn't studied | Has he / she / it studied? |
| Kelime | Kullanım | Örnek |
|---|---|---|
| for | Bir sürenin uzunluğunu belirtir. | for three years, for a long time |
| since | Başlangıç noktasını belirtir. | since 2019, since Monday, since I was ten |
| How long | Süre sorusu sorar. | How long have you worked here? |
| Durum | Kullanılan zaman | Örnek |
|---|---|---|
| Şimdiyle bağlantılı, zamanı belirsiz | present perfect | I have lost my keys. |
| Geçmişte bitmiş, zamanı belirli | past simple | I lost my keys yesterday. |
| Geçmişte başlayıp devam eden süre | present perfect + for/since | She has worked here for five years. |
Örnekler
- I have lived in Ankara for five years.Ankara'da beş yıldır yaşıyorum.
- She has worked at this school since 2019.O, 2019'dan beri bu okulda çalışıyor.
- We have known each other for a long time.Uzun zamandır birbirimizi tanıyoruz.
- How long have you had this phone?Bu telefonu ne zamandır kullanıyorsun?
- He hasn't eaten anything since breakfast.Kahvaltıdan beri hiçbir şey yemedi.
- They have been married for ten years.Onlar on yıldır evli.
Sık Yapılan Hatalar
| YanlışI have seen him yesterday. | DoğruI saw him yesterday. | yesterday belirli geçmiş zaman ifadesidir; present perfect ile kullanılmaz. |
| YanlışI am living here since 2010. | DoğruI have lived here since 2010. | since ile geçmişte başlayıp devam eden durum present perfect gerektirir. |
| YanlışShe has worked here for three years ago. | DoğruShe has worked here for three years. | for ile süre verilir; ago past simple ile kullanılır. |
| YanlışHow long do you know her? | DoğruHow long have you known her? | Süre sorularında present perfect kullanılır. |
| YanlışI have been to London since 2019. | DoğruI have been in London since 2019. | since ile bir yerde bulunma süresi anlatılıyorsa in kullanılır; have been to ziyaret anlamındadır. |
İpuçları
- for'dan sonra süre, since'dan sonra başlangıç noktası gelir; ikisini karıştırma.
- Cümlede How long varsa present perfect kullanmayı düşün.
- yesterday, last week, in 2010, ago gibi ifadeler varsa past simple kullan.
- Türkçede '-dır/-dir' ile biten süre ifadeleri İngilizcede genellikle present perfect + for/since ile karşılanır.